Ontwikkeling Almere gedijt bij gedeelde verantwoordelijkheid

Almere: met afstand de jongste stad van Nederland. Net de prille 40 jaar gepasseerd biedt de stad een thuis aan ruim 200.000 inwoners, een aantal dat de komende tien jaar nog zal verdubbelen. Een stad ook, die van meet af aan ontworpen en gebouwd is met de blik op de toekomst en die in alles keuzes maakt voor de langere termijn. Hoe werken daarbij gemeente en plannenmakers samen met aannemers en bouwers, en op welke manier hebben burgers de mogelijkheid om mee te denken en mee te doen?

Om op deze en andere vragen antwoord te krijgen, gaan we in gesprek met projectleider Henk Nieboer. Al vanaf de begindagen in de jaren 70 is hij betrokken bij de ontwikkeling van Almere en daardoor nauw verbonden met de groeispurten en uitbreiding van de inmiddels zevende stad van ons land.

Open kijk
'Veel thema's die vandaag de dag spelen in steden over de hele wereld, zijn bij de ontwikkeling van Almere al decennia terug voorzien én ontwikkeld' vertelt hij. 'Een netwerk van compleet gescheiden verbindingen voor fiets, auto en openbaar vervoer: 440 kilometer aan vrije fietspaden, een hoogwaardig ov-systeem met 90 kilometer busbanen en snelle en frequente verbindingen, veel groen en veel water. Ruimte en lucht, zaken waar zoveel hedendaagse steden behoefte aan hebben, zijn in 1976 al in de toekomstplannen van Almere geschetst. En nog steeds ontwikkelen we door, groeien we en breiden we uit. Met dezelfde open kijk naar morgen. Naar wat onze inwoners nodig hebben om zich prettig, veilig en thuis te voelen.'

Was Almere aanvankelijk vooral bedoeld als overloopgebied voor de steeds voller wordende Randstad, inmiddels heeft de gemeente zich gevormd tot een stad met een eigen karakter en onderscheidende eigenschappen. Almere is volwassen geworden en heeft een eigen (jonge) geschiedenis ontwikkeld. De eerste bewoners – die zich destijds als twintiger of dertiger vestigden - zijn inmiddels senioren geworden met andere behoeftes en andere wensen. Dus verandert de stad met hen mee, terwijl de jeugdige dynamiek van de jonge gemeente blijft doorgaan. In 2019 werd de binnenstad van Almere uitgeroepen tot de Beste Binnenstad van Nederland.

De tekst gaat onder de foto verder.

Ontwikkelingen
Henk Nieboer: 'Vanwege de groeiende diversiteit in leeftijdsopbouw, groeit de behoefte aan een veilig gevoel voor ouderen. Daarmee houd je rekening door allerlei aanpassingen door te voeren, zoals verlichting in de openbare ruimte. Maar ook andere ontwikkelingen hebben groot effect op de inrichting van de stad. Bijvoorbeeld: in 1976 moest je rekening houden met 0,75 auto per huishouden. Inmiddels is dat gegroeid naar 2. Ook moeten er steeds meer oplaadpalen komen vanwege de continue toename van het aantal elektrische auto's.'

Fietssnelpaden
'Fietspaden? Standaard waren die 3 meter breed. Maar in Almere, waar de fiets zo'n prominente plek heeft, maken we de doorstroomassen voor de fietsers nu 5,5 meter breed. en werken we aan fietssnelpaden voor de elektrische fietsen. Dat betekent ook dat je meer financiële ruimte moet reserveren voor het onderhoud van die fietspaden. Kortom: oplossingen en maatregelen moet je afstemmen op morgen, niet vandaag.'

In het beleid van de gemeente op uiteenlopende terreinen is 'cyclisch' een belangrijk trefwoord. Henk Nieboer: 'Recycling en upcycling van materialen hebben prioriteit. Afval beschouwen we als grondstof. Dat geldt dus ook voor bouwmaterialen, bestrating enzovoort. We kijken samen met onze partners naar de toepassing van materialen die aan het eind van hun gebruiksperiode opnieuw in te zetten zijn voor andere doeleinden. Ook bij de productie van die materialen tellen milieuaspecten mee.'

Nauw samenwerken
Een innovatief en vooruitstrevend beleid wat betreft bijvoorbeeld infrastructuur is geen zaak van de gemeente alleen, onderstreept Henk Nieboer. 'Wij kiezen voor een werkwijze waarbij we nauw samenwerken met alle betrokken partijen. Uiteraard zijn dat de aannemers, maar ook onze stakeholders, het bestuur en de budgethouders. En laten we vooral niet vergeten: de burgers van Almere. Wanneer we plannen maken voor ontwikkeling of aanpassingen in de wijken, gaan we op voorhand al het gesprek met de bewoners en ondernemers aan. Je moet er aan de voorkant tijd insteken: laten zien wat je van plan bent en dat bespreken met de mensen die ermee te maken hebben.'

De tekst gaat onder de foto's verder.

 

Tweerichtingsverkeer
Henk Nieboer vervolgt: 'Mensen zijn vergeleken met vroeger een stuk mondiger. Als je alleen aan de achterkant – dus buiten het zicht van de burgers – je plannen maakt, krijg je gezeur. Dat wil je niet, want gezeur levert niemand iets op. Dus leg je je oor vooraf al te luisteren en betrek je mensen bij wat je van plan bent. Via bijeenkomsten, social media en noem maar op. Het is tweerichtingsverkeer. Daar kunnen ook nog eens hele nuttige inzichten uit voortkomen.'

'Tijdige en duidelijke communicatie is dus essentieel en zo creëer je een gedeelde verantwoordelijkheid. Op die manier hebben we bijvoorbeeld een geplande afsluiting van negen weken kunnen reduceren tot twee. En kwamen we op het idee om vrachtwagens een ontheffing te verlenen om de busbaan te gebruiken, zodat ze niet door de wijk hoefden. Met elkaar vind je vaak de beste oplossingen.'

Rolverdeling
Samen doen, samen werken: dat is een belangrijke leidraad in Almere. Om die reden gaan alle partijen die bij een project betrokken zijn met elkaar om tafel. Uitwisseling van kennis en visies en luisteren naar wederzijdse problemen en behoeftes kunnen dan vooraf al zorgen voor een betere aanpak.

Henk Nieboer: 'Wij staan als opdrachtgever open voor wat de opdrachtnemer inbrengt; andersom verwachten we hetzelfde van de opdrachtnemer. Je moet elkaar volledig kunnen vertrouwen, elkaars situatie doorzien. Die instelling telt. Ook de rolverdeling bij de aannemer vinden we belangrijk. Ik wil aan tafel zitten met degene die ook de uitvoering begeleidt. Korte lijnen en heldere communicatie zijn bepalend voor een optimaal verloop van projecten. Dat is soms voor aannemers nog wat nieuw, maar we zien daarin wel duidelijk ontwikkeling. Waar het om gaat, is dat alle partijen beseffen: dit project is niet van jou of mij maar van óns.'

Gericht op groei
De vernieuwende aanpak in Almere zal ook de komende jaren hard nodig zijn, want het beleid voor de toekomst is gericht op groei. De komende 30 jaar is er behoefte aan ruim 400.000 woningen in de regio. Almere zal er naar verwachting zo’n 60.000 woningen voor haar rekening nemen en op den duur uitgroeien tot de vijfde stad van ons land. Daarbij zal de jonge gemeente een voortrekkersrol blijven vervullen op het gebied van duurzaamheid, ecologie en nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden, voorziet Henk Nieboer: 'Het zit in ons DNA, al meer dan veertig jaar. Dat maakt Almere uniek. Iets om trots op te zijn? Ik dacht van wel.'