ShimLift bekroond met prestigieuze innovatieprijs 2017

ShimLift – een slimme vinding van BAM en Movares – heeft tijdens de Infratech 2017 de Innovatieprijs gewonnen in de categorie productinnovatie. De ShimLift realiseert een betere spoorligging en betekent een forse besparing op onderhoud.

 

Bij overgangen en scheidingslassen in het spoor treden extra zettingen op. De ongelijkheid die daardoor in het spoor ontstaat, veroorzaakt trillingen en schade die moet worden hersteld. ShimLift is een slimme, effectieve innovatie die deze schade voorkomt, onderhoudskosten aanzienlijk reduceert, stremmingen minimaliseert en het comfort voor de reiziger vergroot.

Oneffenheden zorgen voor grotere belasting van het spoor, waardoor dwarsliggers extra verzakken en de belasting nog verder toeneemt. Dit geldt bijvoorbeeld voor elektrische scheidingslassen (ES-lassen) en voor overgangen van aardebaan naar onder meer betonnen bruggen en overwegen met betonnen bevloering. Het is een proces dat zichzelf versterkt. De oneffenheden veroorzaken daarnaast treinschokken die het comfort van de reizigers beïnvloeden en tot knieklachten bij conducteurs leiden. Om de zettingen te bestrijden, zijn reparaties nodig met grote stopmachines in tijdrovende en kostbare buitendienststellingen. Deze machines schudden het ballastbed op en brengen de spoorstaven zo weer op de juiste hoogte. Het effect is slechts tijdelijk. Bovendien vergruizen de stenen tijdens het onderhoud, waardoor het ballastbed minder stabiel wordt en zijn drainerende functie verliest. Dit soort onderhoud moet daarom tot een minimum worden beperkt.

Zettingen oplossen en schade voorkomen
BAM en advies- en ingenieursbureau Movares onderkenden dit probleem en bedachten optimalisaties om de kosten van spooronderhoud te verminderen. Samen ontwikkelden ze ShimLift, een innovatieve spoorstaafbevestiging die in hoogte verstelbaar is tot 30 mm. Het bevat een kunststof wig die tussen de dwarsligger en de spoorstaaf wordt geschoven en in de juiste stand wordt vastgezet. Het spoor komt daarmee op het juiste niveau te liggen, terwijl de dwarsliggers goed ondersteund blijven. Om een geleidelijke overgang te creëren, worden 10 dwarsliggers op een overgang voorzien van ShimLift. Dit gebeurt met standaard klein gereedschap. Grote, zware stopmachines zijn voor deze werkzaamheden niet nodig en van vergruizing van het ballastbed is geen sprake.

Slim verbinden
Nadat BAM en Movares het idee hadden uitgewerkt, maakten zij de eerste prototypen. Dankzij de steun van ProRail werden proeven mogelijk die later ook voor gemeentelijke vervoerders als HTM en GVB zijn uitgevoerd. De innovatie kon zich in de praktijk bewijzen, ook voor lightrailspoor, en met succes. ProRail heeft de wigconstructie vrijgegeven voor onderhoud aan ES-lassen en overgangsconstructies. Het onafhankelijke Railcert certificeerde ShimLift en het innovatieve product verwierf een Nederlands octrooi. Een Europese octrooiaanvraag is in behandeling. Dankzij de samenwerking tussen publieke en private partijen is een baanbrekende oplossing bedacht voor een maatschappelijk probleem. ShimLift wordt inmiddels daadwerkelijk toegepast om zettingen in het spoor op te vangen. Ook in nieuw spoor is de constructie van grote waarde om oneffenheden in het spoor te bestrijden. Het bedrijf KamPa brengt ShimLift inmiddels op de markt.

Maatschappelijke winst
ShimLift verbetert de spoorligging, vergroot de levensduur van spoor en ballastbed en vermindert het groot onderhoud met stopmachines aanzienlijk. Dit neemt af van 1 tot 2 keer per jaar tot 1 keer in gemiddeld 7 jaar. Het tussentijds bijstellen van ShimLift wordt in het regulier onderhoud meegenomen. De intervalperiode hiervan neemt toe, doordat de zettingen een steeds stabieler ballastbed opleveren. Berekeningen tonen aan dat de investering zich binnen 3 à 4 jaar terugverdient. De totale levensduurkosten van het spoor nemen dus aanzienlijk af. ShimLift heeft bovendien positieve invloed op de gezondheid van de conducteurs en op het reizigerscomfort. Andere positieve effecten van afgenomen groot onderhoud zijn minder buitendienststellingen en daardoor minder hinder voor de reiziger, minder energieverbruik en minder CO2-uitstoot.

Toekomstperspectief
In Duitsland is een vijfjarige proefperiode van start gegaan en ook buiten Europa is belangstelling voor deze innovatie, waaronder Australië en Amerika. Niet alleen de markt groeit, ook de functionaliteit van ShimLift zal toenemen als sensoren worden aangebracht die de eerste tekenen van zettingen kunnen registreren. ShimLift zal hiermee nog meer waarde creëren voor het spoor en de reiziger.